Әлемдік өркениет пен мәдениет Төр Алтайдан бастау алған

Жаңалықтар / Мәдениет 26-03-2026, 15:30 2 0

Шығыс Қазақстан – өркениет пен мәдениеттің, этнотуризмнің барлық негізгі бағыттары тоғысқан бірегей өңір. Мұнда экотуризм, тау туризмі, жағажай демалысы, емдік-сауықтыру және мәдени-танымдық туризм қатар дамып келеді. Ірі мәдени іс-шаралар мен халықаралық жобалар өңірдің туристік тартымдылығын арттырып, оның имиджін нығайтуға оң ықпал етуде. Бұл жөнінде облыстық әкімдікте өткен «AMANAT» партиясы жанындағы Азаматтық қоғам мен мәдениетті дамыту жөніндегі «Miras» республикалық кеңесінің көшпелі мәжілісінде айтылды, деп хабарлайды Ilove-ulan.kz  тілшісі.

Елдегі жетекші партияның Шығыс Қазақстан облыстық филиалының ұйымдастыруымен өткен көшпелі отырыс барысында аймақтағы мәдени туризмді дамыту, өңірлік бастамаларды қолдау, сондай-ақ «AMANAT» партиясы Сайлауалды бағдарламасының өңірлік Жол картасында белгіленген мәдениет нысандарын салу және жөндеу жұмыстарының облыстағы іске асырылу барысы талқыланды.


Көшпелі жиынның жұмысын ашып, жүргізген «Miras» республикалық кеңесінің төрағасы, Парламент Мәжілісінің депутаты, айтыскер ақын Аманжол Әлтай мәдениет – ұлттың рухани тірегі екенін атап өтті. Оның айтуынша, өңірлердегі мәдени нысандарды дамыту мен жаңғырту – елдің тұтас дамуына тікелей әсер етеді.


– Бүгінгі таңда мәдениет саласына жүйелі қолдау көрсету – уақыт талабы. Әсіресе, өңірлердегі мәдени ошақтардың жағдайын жақсарту, оларды заманауи талаптарға сай жаңғырту – біздің басты міндеттеріміздің бірі. Мәдени туризмді дамыту арқылы біз тек рухани құндылықтарды дәріптеп қана қоймай, өңір экономикасына да жаңа серпін бере аламыз, – деді Аманжол Дүйсенбайұлы.

Сонымен қатар, депутат партияның Сайлауалды бағдарламасы аясында ел өңірлерінде жүзеге асырылып жатқан жобалардың маңыздылығына тоқталып, олардың тиімді әрі сапалы орындалуы партияның басты бақылауында екенін жеткізді.


 

Шығыс Қазақстан облысы – мәдени бірегейлігі айқын қалыптасқан, бай тарихи мұрасы мен қайталанбас табиғаты үйлесім тапқан өңір екендігін атап өткен аймақ басшысы Нұрымбет Сақтағанов мұнда ұлттық дәстүрлер сабақтастығы берік сақталып, сонымен қатар заманауи мәдени кеңістік қарқынды дамып келе жатқанын атап көрсетті. 


– Біз үшін «Miras» республикалық кеңесінің көшпелі отырысын қабылдау – мемлекет, қоғам және сарапшылар қауымдастығы өкілдерін біріктіріп, мәдениет, рухани даму және қоғамдық келісімді нығайту салаларындағы маңызды міндеттерді шешуге бағытталған беделді диалог алаңы ретінде үлкен мәртебе. Біз мәдени инфрақұрылымды жүйелі түрде дамытып, шығармашылық бастамаларды қолдап, талантты жастардың әлеуетін ашуға жағдай жасап келеміз. Мәдениет қоғамды біріктірудің және ұлттық құндылықтарды нығайтудың маңызды факторы болып қала береді, – деді облыс әкімі.

Нұрымбет Аманұлы мұнымен бірге облыстағы театрлар, музейлер, кітапханалар мен мәдениет үйлері халыққа сапалы қызмет көрсетіп, ұлттық құндылықтарды кеңінен насихаттап жатқанына да тоқталды.


– Дәстүрлі өнерді жаңғырту, халық шығармашылығын қолдау және жас таланттарды дамыту бағытында бірқатар маңызды жобалар жүзеге асырылуда. Мәдени мекемелердің материалдық-техникалық базасы нығайып, заманауи форматтағы мәдени іс-шаралар көбейді, тұрғындардың мәдени өмірге белсенді қатысуына кең мүмкіндік берілуде. Сонымен қатар өңіріміз туризм орталығы ретінде өз позициясын сенімді түрде нығайтып келеді. Алтай, Марқакөл, Катонқарағай, Зайсан, Бұқтырма – тек қазақстандықтар үшін ғана емес, шетелдік қонақтар үшін де тартымды бағыттарға айналуда. Біз туристік аумақтарды, инфрақұрылым мен сервисті кезең-кезеңімен дамытып, туризмді экономикалық өсудің маңызды драйверіне айналдырып келеміз, – деді Нұрымбет Сақтағанов.

«AMANAT» партиясы облыстық филиалының атқарушы хатшысы Жанат Жұмағазықызы өңірлік «Miras» кеңесінің атқарған шаруаларын баян етсе, облыстың мәдениет саласына жауапты басшы Самат Берікболұлы 2025 жылы аймақтың мәдени өмірінде атқарылған кешенді шаруаларға жиналғандардың назарын аударды.


  

Басқарма басшысы айтқандай, халыққа сапалы қызмет көрсету, өңірдің тарихи мұрасын насихаттау, шығармашылық бастамаларды қолдау және мәдени өмірдің қарқынды дамуына серпін беру мақсатында облыс аумағында барлығы 360 мәдениет ұйымы қызмет атқарады. Облыстық мәдениет басқармасының қарамағында 13 ведомстволық ұйым бар.


– 2025 жыл өңір үшін мәдениет пен руханияттың мазмұны терең, ауқымы кең, халықаралық деңгейде танылған жаңа форматтағы брендтік мәдени іс-шаралармен ерекшеленді. Алғаш рет ұйымдастырылған «Бұқтырма балықшысы – 2025» фестивалі дәстүрлі балықшылар мәдениетін ұлттық құндылықтармен ұштастырып, қысқы туризмнің дамуына серпін берді. Өңірдегі ең ірі мәдени оқиғалардың бірі - Катонқарағай ауданында өткен «Алтай – түркі әлемінің алтын бесігі» халықаралық фестивалі болды. Фестиваль түркі халықтарының ортақ тарихи тамырлары мен рухани бірлігін дәріптеуге, сондай-ақ Шығыс Қазақстанның халықаралық имиджі мен туристік тартымдылығын арттыруға ықпал етті, – деді Саман Қасенов.

Мұнымен бірге ұлттық мұраны сақтау және кеңінен насихаттау мақсатында «Ғасырлық дәстүрлер» республикалық фестивалі, сондай-ақ ЮНЕСКО-ның ұлттық тізіміне енгізілген «Беташар» дәстүріне арналған «SHOWMEN FEST – 2025» облыстық фестивалі сәтті өткізілген.


Бүркітшілік өнерін насихаттауға бағытталған «Шығыс Салбурыны» халықаралық фестивалі ұйымдастырылып, шараға 140-тан астам бүркітші қатысты. Бұл ұлттық саятшылық өнерінің халықаралық деңгейде кеңінен танылуына мүмкіндік берді.


Облыста дәстүрлі түрде жүзеге асырылып келе жатқан «Туған жер – алтын бесігім» жобасы әр ауданның мәдени ерекшеліктерін таныстыруға арналған маңызды алаңға айналып, қала мен ауыл арасындағы мәдени байланысты нығайтты.


– 2025 жылы облыстық драма және оперетта театрлары Өзбекстан, Қырғызстан және Грузия елдерінде гастрольдік сапарлармен өнер көрсетіп, ұлттық өнерді халықаралық деңгейде таныстырды. Облыстық филармонияның «Алтай» би ансамблі мен Тарбағатай ауданының «Баркытбел» этно-фольклорлық ансамблі Қытай Халық Республикасының Шаньси провинциясы, Тайюань қаласында өткен «Ганнат» халықаралық өнер фестивалінде Гран-при жүлдесіне ие болды. Облыс аумағында барлығы 328 тарих және мәдениет ескерткіші тіркелген. Оның ішінде 9 ескерткіштің республикалық маңызы бар, ал 319 ескерткіш жергілікті маңызға ие, - деп атп өтті басқарма басшысы.

Самат Берікболұлының айтуынша, 2026 жылға жыр, терме, күй және айтыс бағыттары бойынша бірқатар ауқымды мәдени іс-шаралар жоспарланған. Олардың қатарында халықаралық фестивальдер, республикалық деңгейдегі айтыстар және мүгедектігі бар азаматтарға арналған арнайы мәдени жобалар бар.


Соның бір айқын дәлелі – облысымызда алғаш рет ұйымдастырылып отырған «Алтайым алтын – бесігім» командалық айтысы. Бүгін өтетін аталған жоба өңірдің рухани өміріндегі маңызды оқиғаның бірі болмақ.


Шығыс Қазақстан облысының айтыскер ақындары Қарағанды облысы айтыскерлерімен өнер бәйгесінде сынға түспек.


Көшпелі кездесуде журналист, «Bizdiң Өskemen» жобасының авторы Дарын Нұрсапар «Қазақ тілі – туризм және интеллектуалды ойындарда» тақырыбында пікір білдірді.


– Туризм туралы айтар болсақ, мен өзімді осы саланың майталман білгірі деп айтуға ертерек. Бірақ, ала жаздай “Нұрсапардың тур-сапары” деген авторлық қазақша тур өткізіп тұрамын. Келетін адамдар өте көп, әсіресе Батыс пен Орталық облыстардан. Мені осы жерге “пікіріңізді бөлісіңіз” деп шақырып тұрғаны да соған байланысты болса керек. Соңғы 5 жыл көлемінде Катонқарағай өлкесін туристерге қазақша таныстырып жүрмін. Өзім осы өлкенің тумасы болғандықтан, тарихи жер-су атауларын бір кісідей білемін. Бірақ біздің өлке кезінде Сапожников сияқты Ресей патшасы жіберген географтардың жазған-сызғаны арқылы орысша карталанған, – дейді ол.

Оның айтуынша, Қазақстан Алтайының топонимикасын жергілікті халық есте жоқ ерте дәуірден келе жатқан атауымен басқаша айтады. Ал күні кеше түртілген  карта жазулары басқаша сөйлейді. 


– Жер су атауларының екі тілде болып тұрғаны содан. Мысалы, Қаракөл. Оны Язовое озеро, водопад Язовое деп жүр. Тіпті, «Рахмановские ключи» деген бертін ойдан шығарылған атау. Катонқарағайлықтар ол көлді Арасан дейді, Рахманов деп ешқашан айтпайды. Иректі – Старая Австрийская дорога, Тереңсайды – Осиновский перевал, Қызылтасты – Сорокины горы деп айтып жүр. Оның бәрін тізе берсек көп уақыт, көп сөз. Айтайын дегенім, осы мәселені қазірден бастап қолға алып, туристік аудандардағы жер-су атауларын бір келкі тарихи негізіне әкелуіміз керек. Әйтпесе, гидтік жасаймыз деп идеологиялық тұрғыда «иттік» жасап жүргендер көбейе береді. Алтайға табан тірейтін, жолбасшы мамандардың көп тіл білу сауаттылығы мен өлке тарихын терең білуі, жайдары жүзді мәдениеттілігі де жеке талқыланатын тақырып, – деді Дарын Ермекұлы.

Өңірлік кеңес мүшелері, мәдениет, білім және туризм саласының өкілдері қатысқан көшпелі кездесу қорытындысында қатысушылар бірқатар нақты ұсыныстар мен бастамаларды ортаға салып, оларды алдағы уақытта жүйелі түрде жүзеге асыру қажеттігін атап өтті. 


Бұл бағыттағы жұмыстар өңірдің мәдени әлеуетін арттыруға және тұрғындардың өмір сапасын жақсартуға ықпал ететіні айтылды.


Фото:Altainews.kz


admin

Пікірлер

Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив